3. Өткізуді және өндірісті кеңейтудің сипатталған стратегиясы

Өнімнің өсуге дайын екенін қалай көрсетуге болады
Өте маңызды кезең — түсінікті кеңейту стратегиясының болуы.
Көптеген кәсіпкерлер мына сұраққа жауап бере алады:
«Сіз не өндіресіз?»

Бірақ өте аздары басқа сұраққа нақты жауап бере алады:
«Сұраныс 10 есе өссе не істейсіз?»

Ал дәл осы сұрақ инвесторлар мен ірі серіктестерді ең алдымен қызықтырады.
Кеңейту стратегиясы екі бөліктен тұруы керек:

Өткізуді кеңейту стратегиясы
Мұнда мыналарды сипаттау керек:
— өнім қандай арналар арқылы сатылады
— қандай нарықтар басым болып табылады
— сатулардың географиясы қалай кеңейеді
— сатулар кім арқылы жүреді: тікелей, дилерлер, дистрибьюторлар, кооперативтік желілер, платформалар, экспорттық сөрелер, маркетплейстер арқылы
— қайталама сұраныс қалай қалыптасады

Өндірісті кеңейту стратегиясы
Мұнда мыналарды сипаттау керек:
— өндіріс көлемі қалай өседі
— масштабтаудың қандай модельдері мүмкін: өз өндірісі, кооператив, келісімшарттық өндіріс, консорциум, бірлескен кәсіпорын
— қазірдің өзінде қандай тар жерлер бар
— сұраныс өскенде не қажет болады: шикізат, қаптама, персонал, жабдықтар, қоймалар, логистика

Бұл неге қажет?
Өйткені өнім инвестициялық тұрғыдан қызықты бола бастайды — ол жай жақсы болғанда емес, оның өсуі қалай ұйымдастырылатыны түсінікті болғанда.
Инвестор тек тауарды ғана емес, оның үлкен бизнеске айналу жолын да көргісі келеді.

4. Тұтынушылармен коммуникация арнасы

Сатып алушыларды бизнес активіне қалай айналдыруға болады
Келесі негізгі блок — тұтынушымен коммуникация арнасы.
Қазіргі экономикадағы ең құнды нәрселердің бірі — тек өнімнің өзі ғана емес, осы өнімге қазірдің өзінде қызығушылық танытатын аудиторияға тікелей қол жеткізу.

Егер кәсіпкердің коммуникация арнасы болса, бұл оның мыналарды жасай алатынын білдіреді:
— өнім туралы айту
— сенім қалыптастыру
— кері байланыс жинау
— жаңалықтарды сынақтан өткізу
— алдын ала тапсырыстар жинау
— жазылым моделін құру
— бренд айналасында қауымдастық жинау

Коммуникация арналары әртүрлі болуы мүмкін:
— SINARSIM
— Instagram
— TikTok
— YouTube
— Telegram
— WhatsApp-қауымдастықтары
— email-таратылым
— өз сайты
— бірлескен сатып алудың жабық клубы/кооперативі
— офлайн-қауымдастықтар және кооперативтік жәрмеңкелер

Бұл инвестиция тарту үшін неге маңызды?
Өйткені коммуникация арнасы өнімнің тек гипотетикалық нарығы ғана емес, тірі аудиториясы бар екенін көрсетеді.
Егер кәсіпкер тұтынушымен тікелей сөйлесе алса, ол орасан зор артықшылыққа ие болады.
Ол енді кездейсоқ трафикке немесе басқалардың алаңдарына толықтай тәуелді емес. Ол өзінің нарықтық кеңістігін қалыптастыра бастайды.
Инвестор үшін бұл бизнес тек өндіре алмай, сұранысты да басқара алатынын білдіреді.

5. Нарықтық трекшн
Кәсіпкер инвесторға өнімінің жақсы екенін айтқанда, бұл жеткіліксіз.
Инвесторлар өнімді тек сөздер бойынша бағаламайды.
Оларға нарықтың реакциясын көру маңызды.
Бұл реакция нарықтық трекшн деп аталады.
Трекшн — өнімнің сатып алушылардың назарын тарта бастағаны және сұранысты қалыптастыра бастағаның нақты белгілері.
Қарапайым айтқанда, бұл нарықтың өнімге қарай жылжи бастағаның дәлелі.

Нарықтық трекшнді қандай белгілер көрсетеді
Нарықтық трекшн әртүрлі нысанда көрініс бере алады.
Мысалы:
Сатып алушылардан түскен өтініштер
— әлеуметтік желілердегі сұраулар
— мессенджерлердегі хабарламалар
— сайт арқылы өтінімдер

Бизнес тарапынан қызығушылық
— дүкендерден келген сұраулар
— дистрибьюторлардан түскен ұсыныстар
— мейрамханалар тарапынан қызығушылық
— B2B алдын ала келісімшарттар

Сатулар
— өнімнің алғашқы сатылымдары
— қайталама сатып алулар
— тапсырыстар көлемінің өсуі

Онлайн-қызығушылық
— әлеуметтік желілердегі жазылымшылар
— бейнелерді қарау
— пікірлер
— өнімді талқылау

Алдын ала келісімшарттар
— офтейк-келісімшарттар
— дилерлік келісімшарттар
— дистрибьюторлық келісімшарттар

Трекшн инвесторлар үшін неге маңызды
Инвестор үшін трекшн — ең күшті сигналдардың бірі.
Ол мыналарды көрсетеді:
— өнім теория деңгейінде тұрмайды
— адамдар оған қазірдің өзінде қызығушылық танытуда
— нарық қалыптаса бастауда
Тіпті шағын сатулар немесе шағын аудитория да маңызды сигнал бола алады, егер қызығушылықтың өсіп жатқаны байқалса.

Кәсіпкер трекшнді қалай тіркеу керек
Қызығушылық алу ғана емес, оны тіркеу де өте маңызды.
Кәсіпкер мыналарды бақылауы керек:
— өтінімдер саны
— сатып алушылар саны
— жазылымшылардың өсуі
— қайталама сатулар
— серіктестер тарапынан қызығушылық
Бұл процесс трекинг деп аталады.
Ол инвесторларға нақты өсу динамикасын көрсетуге көмектеседі.

Қарапайым формула
Кәсіпкерге өте қарапайым формуланы түсіндіруге болады:
трафик → өтінімдер → сатулар → өсім
Бұл тізбек жұмыс істей бастаған кезде, өнім нарықтық трекшнге ие болады.
Және дәл осы сәтте жоба инвесторлардың назарын аудара бастайды.

Осы элементтердің бәрі бірлесіп қалай жұмыс істейді
Кәсіпкер осы блоктардың бәрін біріктірген кезде, оның өнімі жай ғана шағын өндіріс болудан қалады.
Ол өсудің буылтырылған моделіне айналады.

Мұндай өнімде қазірдің өзінде мыналар бар:
— стандарттандырылған технология
— қорғалған бренд және зияткерлік негіз
— түсінікті кеңейту стратегиясы
— нарықпен байланыс арнасы
— өткізудің расталған трафигі
Ал бұл бизнесті қабылдаудың мүлдем басқа деңгейі.
Сыртқы серіктес, инвестор, дистрибьютор немесе кооперативтік желі үшін бұл енді «қолмен жасалған шағын тауар» емес, масштабталатын жүйенің бастамасы.

Кәсіпкердің басты міндеті
Кәсіпкердің басты міндеті — өз өніміне тек тауар ретінде қарауды тоқтату.
Оған мыналар ретінде қарай бастау керек:
— зияткерлік актив
— нарықтық актив
— коммуникациялық актив
— масштабталатын жүйе

Дәл осы сәтте өнім инвестиция тартудың құралына айнала бастайды.

Өйткені инвестициялар тек өндіріс бар жерге ғана келмейді.
Олар өнімнің үлкен болуға дайын екені көрініп тұрған жерге келеді.